Industrial Ski, czyli biegówki z hałdą i kominem w tle

Gdy 5 lat temu przygotowywałem projekt ścieżek rowerowych w Zabrzu, śladem dawnych kolei dojazdoych, nasypów i pozostałości po infrastrukturze poprzemysłowej nie byłem jeszcze zapalonym back-countrowcem. Teraz analogicznie wypróbowałem megaindustrialny krajobraz Bytomia Szombierek, Bobrka, Miechowic i Mikulczyc na wyprawę narciarską. Prawie 10 km bocznymi ścieżkami, nieczynnymi torami, terenami dawnych zakładów przemysłowych, tunelami i nasypami. Bez konieczności ściągania nart i przechodzenia przez ulicę, czy jakąś dzielnicę. To jest kolejna rzecz, którą mamy u nas a nie ma nigdzie indziej. No i łagodny zjazd z hałdy na deser. Polecam!

Także do rowerów na nasypach, wycieczek indynature czy wycieczek śląskimi tramwajami polecam zimą śladówki. Czy ktoś jeszcze próbował?

Bajkowa kolonia „Zgorzelec” w Bytomiu (Przewodnik cz. 11)

Kolonie robotnicze na Śląsku i w Zagłębiu w generalnej większości stworzone są w, lub całkiem obok substancji osadniczej i tkanki miasta. Jest kilka jednak osiedli całkowicie oddalonych od innych zabudowań, a jedną z nich jest Kolonia Zgorzelec na południu Bytomia. (Drugą ciekawą jest kolonia Pogoria w Dąbrowie Górniczej).

Osiedle powstało w 1897 roku dla Katowickiej Akcyjnej Spółki Górnictwa i Hutnictwa a dokładnie pracowników huty Hubertus (potem Zygmunt) . Kilkanaście lat później sprzedano osiedle rodowi Schaffgotchów. To ciekawe, bo kolonie robotnicze nie był zazwyczaj przedmiotem handlu. Osiedle sprytnie wciśnięte zostało pomiędzy drogę z Łagiewnik do Szombierek a dolinę Bytomki. Dolinę w tym miejscu stosunkowo urokliwą, płynącą jarem. Kilkaset metrów dalej znajdował się młyny wodne.
Kolonia składa się z ponad 30 małych, dwukondygnacyjnych kamieniczek z frontowym wejściem, sienią i również schodkami frontowymi. Urzeka przede wszystkim symilarność każdego budynku. Kolonia otoczona jest drzewami, także pomiędzy budynkami rozłożyste drzewa i zielone pagórki sprawiają wrażenie, jakbyśmy znaleźli się w śląskim „Shire”. Część kamienic została jednak opuszczona i straszy zamurowanymi oknami, na ich elewacjach śmieszą namalowane białą farbą „bramki” do gry w piłkę, natomiast część jest w naprawdę dobrym stanie.

Kilkanaście lat temu Barbara Klajmon, ówczesna Konserwator w Bytomiu a dziś Konserwator Wojewódzka rozpoczęła akcję totalnej rewitalizacji Zgorzelca. Częściowo się to udało – mówi o tym stan połowy obiektów i wpisanie do rejestru zabytków. Niestety, plan się nie powiódł do końca, bo  kolonii nie chcieli zamieszkiwać młodzi ludzie, bytomscy artyści i ludzie wolnych zawodów. Szkoda. Więcej szczegółów i historię rewitalizacji możecie przeczytać w książce „Historyczne osiedla robotnicze” wydanej w 2005 roku przez Górnośląskie Centrum Dziedzictwa Kulturowego.

Roztacza się stąd świetny widok na Szyb Krystyna oraz tereny, które już niebawem mają być wykorzystane pod gigantyczne pole golfowe. Polecam wpaść tutaj jesienią. Naprawdę fantastyczna sprawa

Rezerwat Segiet. Tam gdzie oddycha aglomeracja (Przewodnik cz.9)

Stoję u wejścia do rezerwatu Segiet w Bytomiu – Suchej Górze. W oddali ścieżka ginie w otchłani wielokolorowego szaleństwa. Gęsta buczyna i wszechobecne leje zapadliskowe powodują, że Las Segiecki mógłby śmiało grać w filmie, żywo wyjętym z baśni Braci Grimm. Segiet o każdej porze roku zachwyca. Najpiękniej podobno wygląda jednak jesienią, gdy srebrne kory drzew kontrastują z brązowym poszyciem i czarnymi koronami.

Pod naszymi stopami inny świat. Wraz z przyjacielem Adrianem Stępniem eksplorowaliśmy niedawno poszatkowne jak słodki ser szwjcarski podziemia Tarnogórsko-Bytomskie, pełne zimujących tu nietoperzy. To drugie co do wielkości zimowisko w Polsce. Gacki duże zamieszkują rdzaw sklepienia, wiecznie pokryte wilgocią. To woda infiltrująca z zróżnicowanej powierzchni Segietu. O infiltrację nie trudno, gdyż jak wyżej wspomniałem gleba w tym miejcu przepuszcza wszystko, a Garb Tarnogórski, na którego wierzchołku znajduje się Segiet zbudowany jest z wapieni i dolomitów.

Rezerwat powstał w 1953 roku. Wcześniej przez 3 stuleci obszar był mocno penetrowany przez górnictwo srebra i rud żelaza. Stąd charakterystyczne warpie i usypiska w bliskim sąsiedztwie enklawy.

Do rezerwatu najłatwiej dojechać od strony Stroszka, wjazd w okolicy ośrodka Dolomity Sportowa Dolina. Warto też spróbować pospacerować po lesie od strony Rept Śląskich, tutaj dołów, kopczyków i mini-wąwozów jest najwięcej

Elektrociepłownia Szombierki, czyli industrialna katedra (Przewodnik cz.5)

Obiekt, budowany w latach międzywojennych według projektów braci Zillmannów zadziwia do dziś swoją wyniosłością i unikatowością architektoniczną. Elektrownia góruje nad Szombierkami swoją olbrzymią wieżą zegarową z największym w Polsce (pomijając Pałac Kultury i Nauki) zegarem tarczowym. Krótka wskazówka ma zaledwie 3 metry długości.

W środku większa część modernistycznego budynku wciąż pracuje, niemniej jednak prawie wszystkie hale mogą być oglądane przez potencjalnych zwiedzających. Hala, główna, która gości wiele wydarzeń i inicjatyw z różnych bajek, pomyślana była kiedyś jako fabryka prochu stąd drewniany, magiczny dach. Niedaleko wejść można do hali maszynowni, gdzie obejrzymy pozostałości po pracującym kolosie oraz rozdzielnię, umieszczoną w… marmurowej płycie.  Zwiedzających zawsze zaskakuje dziedziniec, który schowany wewnątrz elektrowni sprawa wrażenie dziedzińca zamkowego. Patrząc w górę wydaje nam się jakby wieża i kominy sięgały nieba.

Do elektrowni można dojechać jedynie wąską drogą od strony centrum Szombierek (ul. Kosynierów) lub kolejką wąskotorową z centrum Bytomia.
Wybrane 4 zdjęcia i całe slajdowisko.

Zimowa podróż bytomską wąskotorówką [wideo]

Wrzucono już do sieci nasz najnowszy odcinek „Podróży za 1 bilet”. Zwróćcie uwagę, że jest to już 35 odcinek a jednocześnie pierwszy, który nagrywany jest podczas „przemieszczania się”. Przejechaliśmy kilka kilometrów od Bytomia przez Karb i Suchą Górę do Tarnowskich Gór a sam odcinek wyszedł nader ciekawie. Dowiedziałem się na przykład, ze kiedyś Górnośląskie Koleje Wąskotorowe – krwiobieg intensywnie industrializowanego regionu – zatrudniały ponad 6 tys. osób! Dziękuję przy tej okazji Pawłowi i Bartkowi z SGKW - absolutnym mózgom kolejowym oraz całej grupie pasjonatów. Robicie cudowną rzecz.

Przy okazji umówiłem się na jeden z kolejnych odcinków „Podróży…” w wersji ruchomej. Tym razem – jak tylko nadejdzie wiosna pojawimy się na statku rejsowym z Gliwic kanałem aż na Dzierżno.